Nowe regulacje o przepadku pojazdu nie działają według prostego schematu. O tym, czy auto przepadnie, decyduje nie tylko wynik badania na zawartość alkoholu, ale też kwalifikacja czynu, własność pojazdu, etap postępowania i to, czy sąd ma jeszcze pole manewru. W praktyce najwięcej nieporozumień bierze się z mieszania przepadku karnego z administracyjnym usunięciem auta z drogi.
Konfiskata samochodu a „przepadek pojazdu” - co to dokładnie znaczy?
W języku potocznym mówi się o „zabraniu auta”, ale ustawa operuje pojęciem przepadku pojazdu mechanicznego. To środek reakcji prawnokarnej orzekany przez sąd w sprawach wskazanych w Kodeksie karnym. Właśnie dlatego konfiskata samochodu nie jest policyjną decyzją podejmowaną w trakcie kontroli, lecz skutkiem postępowania karnego.
Równolegle funkcjonuje inny reżim: usunięcie pojazdu z drogi i umieszczenie go na parkingu strzeżonym, gdy kierowca jest nietrzeźwy i nie da się zabezpieczyć auta w inny sposób. Tam pierwsza decyzja ma charakter administracyjno-porządkowy, a dopiero później mogą pojawić się dalsze konsekwencje. Doświadczony prawnik od razu rozdziela te dwa porządki, bo dopiero wtedy można realnie ocenić ryzyko dla właściciela pojazdu.
Za co grozi konfiskata samochodu: jakie czyny obejmują przepisy
Najkrótsza odpowiedź na pytanie za co konfiskata samochodu brzmi: nie tylko za samo prowadzenie po alkoholu. Obecne przepisy przewidują możliwość takiego orzeczenia również za prowadzenie pojazdu pod wpływem środka odurzającego, udział kierującego w nielegalnym wyścigu, rażąco niebezpieczną jazdę penalizowaną w art. 178d k.k.1, a także niestosowanie się do sądowego zakazu prowadzenia pojazdów, a więc czyn z art. 244 k.k. Do tego dochodzą wypadki i katastrofy komunikacyjne popełnione w warunkach wskazanych w art. 178 § 1 lub 1a k.k., a więc w warunkach kwalifikowanych, czyli np. w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, w wyniku czego doszło do katastrofy, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu albo śmierci człowieka.
W praktyce po nowelizacji ze stycznia 2026 r. katalog przewinień, za które orzeczona może zostać konfiskata samochodu znacznie się poszerzył i poza jazdą pod wpływem alkoholu obejmuje teraz również m.in. przypadki piractwa drogowego, szczególnie zagrażające bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Konfiskata samochodu po alkoholu: od ilu promili jest obowiązkowa, a kiedy zależy od decyzji sądu
Na gruncie obowiązujących przepisów stan nietrzeźwości zaczyna się powyżej 0,5 promila albo powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza. Odpowiedź na pytanie od ilu promili konfiskata samochodu wymaga jednak wyjaśnienia, iż możliwe są dwa rodzaje sytuacji. Pierwsza dotyczy prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, kiedy zawartość alkoholu w organizmie kierowcy nie przekracza 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3. W takiej sytuacji to od decyzji sądy zależy, czy do przepadku dojdzie. Jeżeli jednak zawartość alkoholu jest wyższa, sąd będzie miał obowiązek orzeczenia przepadku pojazdu lub jego równowartości.
Aktualne konfiskata samochodu po alkoholu przepisy przewidują więc zarówno sytuacje, w których istnieje ryzyko przepadku pojazdu, jak i takie, w których do tego przepadku dojść musi. Przy omawianiu takich spraw temat jazda samochodem po alkoholu nie może więc być sprowadzany wyłącznie do jednego progu, po przekroczeniu którego można mówić o stanie nietrzeźwości, bowiem ustawa rozdziela próg przestępstwa i próg obligatoryjności przepadku.
