Rozwód może trwać bardzo krótko lub ciągnąć się latami – wszystko zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Niektóre postępowania kończą się już na pierwszej rozprawie, inne wymagają wielu posiedzeń. Czas trwania rozwodu zależy m.in. od stopnia konfliktu między małżonkami, liczby kwestii spornych i obłożenia sądu. Poniżej przedstawiamy typowe ramy czasowe i czynniki wpływające na długość postępowań rozwodowych w Polsce.
Ile może trwać rozwód?
Na pytanie, ile trwa rozwód, nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Statystyki pokazują jednak pewne trendy. Aktualnie większość rozwodów w Polsce trwa od około 6 miesięcy do 2–3 lat. Według danych GUS ponad 76% spraw rozwodowych udaje się zakończyć w ciągu roku od złożenia pozwu, a tylko około 5% trwa dłużej niż dwa lata. Najczęściej postępowanie rozwodowe zamyka się w przedziale 7–11 miesięcy (dotyczy to 32% przypadków). Zdarzają się oczywiście zarówno sprawy krótsze, jak i bardziej przewlekłe. W praktyce najszybciej uzyskuje się rozwód, gdy małżonkowie są zgodni co do wszystkich kwestii – wtedy wyrok może zapaść nawet na pierwszym posiedzeniu, a wkrótce potem następuje jego uprawomocnienie. Z kolei przy poważnym konflikcie (np. spór o winę, dzieci czy majątek) postępowanie znacznie się wydłuża i może trwać wiele miesięcy, a w skrajnych sytuacjach nawet kilka lat.
Od czego zależy czas trwania sprawy rozwodowej?
Czas trwania sprawy rozwodowej zależy od wielu czynników. W szczególności istotne jest to, ile trwa rozwód z orzekaniem o winie oraz jak czas postępowania determinują dodatkowe jego elementy. Poniżej najważniejsze czynniki wpływające na długość rozwodu:
- Orzekanie o winie: rozwód z ustalaniem winy małżonka jest zwykle dłuższy niż bez orzekania o winie, ponieważ wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie winy (np. zeznania świadków, dokumenty potwierdzające zawinienie).
- Małoletnie dzieci: jeśli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd musi rozstrzygnąć kwestie władzy rodzicielskiej, alimentów i kontaktów, co wydłuża proces.
- Podział majątku: domaganie się podziału majątku w wyroku rozwodowym komplikuje i przedłuża sprawę. Taki wniosek nie jest uwzględniany, jeśli prowadziłby do nadmiernej zwłoki. Zazwyczaj szybciej jest podzielić majątek w odrębnym postępowaniu po rozwodzie.
- Dowody i świadkowie: liczba i rodzaj dowodów wpływa na liczbę rozpraw. Gdy strony zgłaszają wielu świadków lub konieczne są opinie biegłych (np. psychologów), postępowanie się wydłuża. Każdy dodatkowy świadek to często osobna rozprawa oddalona o kilka miesięcy. Dobrym rozwiązaniem jest ograniczenie się do kluczowych świadków – im mniej dowodów sąd musi przeprowadzić, tym szybciej wyda wyrok.
- Formalności i właściwość sądu: długość postępowania zależy też od spraw organizacyjnych. Ważne jest poprawne wniesienie pozwu bez braków formalnych – w przeciwnym razie sąd wezwie do uzupełnień, co może opóźnić rozpoczęcie sprawy o wiele tygodni. Istotna jest również właściwość miejscowa – pozew należy złożyć do właściwego sądu okręgowego (zgodnie z przepisami, najczęściej według ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków), gdyż przekazanie sprawy między sądami również wydłuża cały proces. Warto wcześniej dowiedzieć się jak wziąć rozwód jak wziąć rozwód, aby przygotować pozew prawidłowo i uniknąć tych opóźnień.
- Obciążenie sądu: czas oczekiwania na rozprawę zależy od liczby spraw w danym sądzie i dostępnych sędziów. Rocznie polskie sądy otrzymują nawet około 80 tysięcy pozwów rozwodowych. Największe obłożenie występuje w dużych miastach – przykładowo w 2023 roku do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynęło 5,4 tys. spraw, w Warszawie 4,6 tys., podczas gdy w mniejszych ośrodkach (Przemyśl, Łomża) było to poniżej 600. Przekłada się to na termin pierwszej rozprawy: w dużym sądzie czas oczekiwania wynosi nieraz pół roku lub dłużej, podczas gdy w mniej obciążonym sądzie okręgowym pierwsze posiedzenie może być wyznaczone już po 2–3 miesiącach od złożenia pozwu.
Jak widać, odpowiedź na pytanie ile trwa sprawa rozwodowa z orzekaniem o winie lub bez orzekania winy będzie inna w zależności od powyższych czynników. Poniżej omawiamy dwie podstawowe sytuacje – rozwód z orzeczeniem o winie oraz bez orzekania o winie – ponieważ decyzja w kwestii winy ma największy wpływ na długość postępowania.
