Pozbawienie władzy rodzicielskiej to jedna z najsurowszych decyzji sądu rodzinnego, która niesie poważne skutki dla relacji rodzic–dziecko. Wiele osób zastanawia się, jak taka ingerencja wpływa na obowiązki alimentacyjne w rodzinie. Czy odebranie rodzicowi praw oznacza koniec jego finansowych zobowiązań wobec dziecka? A może dorosłe dziecko będzie kiedyś musiało wspierać pozbawionego praw rodzica? Poniżej przedstawiamy kluczowe informacje na ten temat, zgodnie z przepisami polskiego prawa rodzinnego.
Pozbawienie władzy rodzicielskiej a alimenty: co się naprawdę zmienia?
Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie oznacza zerwania wszelkich więzi prawnych między rodzicem a dzieckiem, co ma wpływ m.in. na obowiązek alimentacyjny. Polskie prawo wyraźnie rozdziela pojęcie władza rodzicielska od obowiązku alimentacyjnego – ten ostatni wynika z samej więzi rodzinnej, a nie z posiadania lub utraty praw rodzicielskich. Oznacza to, że rodzic pozbawiony praw nadal ma ustawowy obowiązek utrzymywać dziecko, o ile wymaga tego sytuacja dziecka. W typowej sytuacji pozbawienia praw rodzicielskich obowiązki finansowe rodzica wobec dziecka pozostają więc bez zmian. Warto podkreślić, że samo pozbawienie praw nie jest karą dla rodzica, lecz środkiem ochrony dziecka stosowanym w ostateczności – np. gdy rodzic rażąco zaniedbuje dziecko lub poważnie zagraża jego dobru. Pojawia się jednak pytanie, jak wygląda kwestia pozbawienie praw rodzicielskich a alimenty na rodzica – innymi słowy, czy taki pozbawiony praw rodzic może później domagać się wsparcia finansowego od swojego dziecka?
Czy rodzic pozbawiony praw może żądać alimentów od dziecka?
Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dorosłe dzieci mogą zostać zobowiązane do finansowego wsparcia swoich rodziców znajdujących się w niedostatku. Teoretycznie więc nawet rodzic, który utracił prawa rodzicielskie, ma prawną możliwość wystąpienia o alimenty od pełnoletniego dziecka. Pytanie czy rodzic pozbawiony praw rodzicielskich może żądać alimentów od dziecka budzi jednak wątpliwości natury moralnej i prawnej. Polskie prawo przewiduje istotne ograniczenie: żądanie takich alimentów nie może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Oznacza to, że jeżeli rodzic w przeszłości rażąco naruszył swoje obowiązki rodzinne – np. porzucił dziecko, nie łożył na jego utrzymanie lub stosował przemoc – sąd może oddalić pozew o alimenty na rzecz tego rodzica. W praktyce sądy bardzo rzadko przyznają alimenty rodzicom pozbawionym praw, a jedynie w wyjątkowych sytuacjach – gdy utrata praw wynikała np. z okoliczności niezależnych od woli rodzica, a sam rodzic znalazł się w prawdziwej potrzebie – takie roszczenie może zostać uwzględnione.
Postępowania, w których dochodzone są roszczenia rodziców w stosunku do dorosłych dzieci o alimenty należą do bardzo delikatnych spraw. Sąd rozpatruje je z dużą ostrożnością, kierując się zarówno przepisami prawa rodzinnego, jak i zasadami słuszności.
