Czy zadośćuczynienie za zdradę małżeńską jest możliwe?

17/04/2025

Czas czytania: 5 minut

17/04/2025

Czas czytania: 5 minut

Zdrada w małżeństwie to bolesne doświadczenie i częsta przyczyna rozpadu związku. Wiele osób zastanawia się, czy zdradzony małżonek może otrzymać jakąkolwiek rekompensatę finansową za doznaną krzywdę. Poniżej omówiono, co na ten temat stanowi polskie prawo i orzecznictwo.

Temat zdrady w sprawie rozwodowej

Niewierność małżeńska jest jedną z częstszych podstaw orzeczenia rozwodu z winy jednego z małżonków. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym¹ małżonkowie są zobowiązani do zachowania wierności, a jej naruszenie traktowane jest jako zawiniona przyczyna rozkładu pożycia. W praktyce oznacza to, że sprawa rozwodowa może zakończyć się orzeczeniem rozwodu z wyłącznej winy niewiernego partnera, co ma konsekwencje prawne. Przykładowo, jeśli jeden z małżonków zostanie uznany za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa, drugi małżonek może na mocy art. 60 k.r.o. żądać od niego wsparcia finansowego. Taką sankcją mogą być zasądzone alimenty na rzecz niewinnego małżonka – obowiązek ten bywa rozciągnięty w czasie i bardziej rygorystyczny niż przy rozwodzie bez orzekania o winie.

Warto jednak zauważyć, że obecne prawo rodzinne nie przewiduje wprost możliwości przyznania dodatkowej rekompensaty pieniężnej za sam fakt zdrady. Innymi słowy, w wyroku rozwodowym nie zostanie zasądzone odszkodowanie za zdradę małżeńską ani zadośćuczynienie za ból emocjonalny spowodowany niewiernością. Dawniej istniała podstawa prawna do takiej rekompensaty – przed 1950 r. niewinny małżonek mógł otrzymać od winnego odszkodowanie za szkody spowodowane rozwodem oraz zadośćuczynienie za krzywdę moralną. Obecnie jednak te przepisy zostały uchylone, co oznacza, że skutki finansowe zdrady ograniczają się do regulacji alimentacyjnych oraz podziału majątku w ramach sprawy rozwodowej.

Potrzebujesz wsparcia we własnej sprawie?

Umów się na spotkanie

Pozostaw swój numer telefonu. Oddzwonimy w celu ustalenia dogodnego terminu

Czy zdrada narusza dobra osobiste?

Pozostaje pytanie, czy akt zdrady może być traktowany jako naruszenie dóbr osobistych zdradzonego małżonka, niezależnie od samej sprawy rozwodowej. Dobra osobiste to chronione prawem cywilnym wartości niemajątkowe, takie jak godność, cześć, dobre imię, prywatność czy więzi rodzinne. Jeśli czyjeś dobro osobiste zostaje bezprawnie naruszone, poszkodowany może domagać się ochrony na podstawie art. 24 Kodeksu cywilnego², w tym wypłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 448 k.c.). Teoretycznie można więc rozważać zadośćuczynienie za zdradę w sytuacji, gdy niewierność małżeńska prowadzi do naruszenia takich dóbr jak godność osobista małżonka (np. poprzez upokorzenie) czy więź rodzinna. W praktyce zdradzony małżonek często odczuwa ogromną krzywdę – czuje się upokorzony, oszukany, traci poczucie własnej wartości i zaufanie.

Zdarzało się, że niektóre sądy uznawały roszczenia zdradzonych partnerów, twierdząc że wieloletnie życie w kłamstwie naruszyło ich dobre imię, godność czy więzi rodzinne. Takie rozstrzygnięcia opierały się na założeniu, że wierność małżeńska jest prawnie chronioną wartością, a jej pogwałcenie przez małżonka (lub osobę trzecią) stanowi bezprawne działanie wyrządzające szkodę niemajątkową. W głośnej sprawie sprzed kilku lat sąd okręgowy przyznał nawet mężowi zadośćuczynienie za doznaną krzywdę od niewiernej żony i jej kochanka – uznano wówczas, że zdrada doprowadziła do utraty czci męża, ośmieszenia go w środowisku i rozerwania więzi rodzinnych. Takie podejście nie było jednak jednolite. Wielu doktrynie wskazywało, że ingerencja prawa cywilnego w intymne relacje małżeńskie może kolidować z zasadą autonomii życia prywatnego. Wskazywano również, że obowiązki małżeńskie (w tym wierność) należą do sfery regulowanej przez prawo rodzinne, a nie cywilne, co rodzi wątpliwości co do możliwości traktowania niewierności jako klasycznego czynu bezprawnego wobec drugiej osoby. Rozbieżności te wymagały rozstrzygnięcia – czy niewierny małżonek faktycznie narusza dobra osobiste partnera w rozumieniu prawa cywilnego, czy też nie.

Zadośćuczynienie za zdradę a argumentacja Sądu Najwyższego

Ostateczne stanowisko w tej kwestii zajął Sąd Najwyższy, który rozpatrywał sprawę z powództwa zdradzonego małżonka domagającego się rekompensaty za niewierność. W wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r.³ (sygn. IV CNP 31/17) Sąd Najwyższy jasno stwierdził, że roszczenia o rekompensatę finansową za zdradę małżeńską nie znajdują oparcia w obowiązującym prawie. SN podkreślił, iż relacje między małżonkami reguluje prawo rodzinne, w którym brak przepisów przewidujących sankcje pieniężne za złamanie obowiązku wierności (poza wspomnianymi kwestiami alimentacyjnymi i rozwodem z orzeczeniem o winie). Nie można tej luki wypełniać przepisami o ochronie dóbr osobistych – próba zastosowania prawa cywilnego do ukarania niewierności byłaby nieuprawnioną ingerencją w życie prywatne jednostki.

Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że Konstytucja RP⁴ gwarantuje każdemu wolność osobistą oraz prawo do decydowania o swoim życiu rodzinnym (art. 47 Konstytucji). Zdrada jest co prawda działaniem moralnie nagannym, ale w świetle prawa cywilnego nie można traktować jej na równi z naruszeniem dóbr osobistych podlegających ochronie, jeżeli prawo nie przewiduje takiej odpowiedzialności. Co więcej, SN zauważył, że naruszenie więzi rodzinnych jako dobra osobistego podlega ochronie prawnej tylko w sytuacjach krańcowych, takich jak definitywna utrata bliskiej osoby wskutek działania osób trzecich (np. śmierć członka rodziny spowodowana przez sprawcę wypadku – wtedy najbliżsi mogą dochodzić zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c.). Natomiast rozpad więzi małżeńskich na skutek zdrady nie mieści się w tych kategoriach – jest bolesnym doświadczeniem życiowym, ale nie tworzy podstawy do roszczeń odszkodowawczych.

Sąd Najwyższy zaznaczył także, że aby mówić o naruszeniu np. dobrego imienia czy czci przez zachowanie niewiernego małżonka, musiałoby ono mieć charakter zniesławiający lub poniżający w odbiorze społecznym – sama tajemnica zdrady ujawniona po fakcie nie jest równoznaczna z bezprawnym atakiem na reputację partnera. Ponadto osoba trzecia (kochanka lub kochanek) nie narusza żadnego obowiązku prawnego wobec zdradzonego – nie można przypisać jej bezprawności tylko z tego powodu, że weszła w relację z czyimś małżonkiem. W rezultacie w orzeczeniu z 2018 r. padło jednoznaczne stwierdzenie: zadośćuczynienie za zdradę małżeńską nie przysługuje. Wierność małżeńska sama w sobie nie jest dobrem osobistym chronionym w trybie prawa cywilnego, a ingerencja sądu w życie intymne małżonków w celu „ukarania” niewierności byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami wolności i autonomii jednostki.

Masz sprawę, którą chcesz omówić?

Porozmawiajmy o Twojej sytuacji

Zgłoś chęć rozmowy. Zamów konsultację telefoniczną

Podsumowanie

Podsumowując, polski porządek prawny nie daje zdradzonemu małżonkowi możliwości dochodzenia osobnej rekompensaty pieniężnej za krzywdę wynikłą z niewierności. Zarówno odszkodowanie za zdradę, jak i jakiekolwiek zadośćuczynienie za doznane cierpienie emocjonalne nie znajdują podstawy w obowiązujących przepisach. Jedyną drogą dochodzenia sprawiedliwości w takiej sytuacji pozostaje postępowanie rozwodowe i sankcje przewidziane przez prawo rodzinne – przede wszystkim orzeczenie rozwodu z winy niewiernego małżonka wraz z konsekwencjami w sferze alimentacyjnej. Choć z moralnego punktu widzenia zdrada wyrządza ogromną krzywdę, prawo cywilne traktuje kwestie wierności jako należące do intymnej sfery życia, której nie sankcjonuje się odszkodowawczo. W razie wątpliwości co do swoich praw i możliwości działania w obliczu zdrady, warto zasięgnąć profesjonalnej porady prawnej. Specjalista pomoże ocenić, jakie kroki prawne (np. zadośćuczynienie w innym uzasadnionym kontekście czy odpowiednie roszczenia w ramach rozwodu) są dostępne i wskazane w indywidualnej sprawie.

^{1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.) ↩}

^{2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.). ↩}

^{3. Wyrok SN z 11.12.2018 r., IV CNP 31/17, OSNC 2019, nr 9, poz. 95. ↩}

^{4. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.). ↩}

Autor wpisu:

Picture of Mariusz Krzyżanowski<br><font color="#C39E3A"; size=4> adwokat</font><br><br>

Mariusz Krzyżanowski
adwokat

Niniejsza publikacja została opracowana z najwyższą starannością, jednak niektóre informacje przedstawiono w sposób skrócony. W związku z tym artykuł ma wyłącznie charakter poglądowy, a zawarte w nim treści nie mogą zastępować pełnej i szczegółowej analizy danego zagadnienia. Kancelaria Adwokacka Mariusz Krzyżanowski nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty wynikające z działań podjętych lub zaniechanych na podstawie niniejszej publikacji. W celu omówienia indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu i podjęcia współpracy.