Wpis ten skierowany jest do konsumentów, którzy szukają informacji o swoich prawach związanych z kredytami konsumenckimi. Sankcja kredytu darmowego to uprawnienie przewidziane w Ustawie o kredycie konsumenckim, pozwalające konsumentowi spłacić jedynie sam kapitał kredytu – bez odsetek i prowizji – jeśli kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne lub przekroczył dopuszczalne koszty. W efekcie zastosowania tego mechanizmu kredyt staje się całkowicie darmowy dla konsumenta.
Kredyt spłacony "lata temu" – czy to zamyka drogę do sankcji?
Wielu konsumentów zastanawia się, sankcja kredytu darmowego ile lat wstecz przysługuje – innymi słowy, czy mogą powołać się na to prawo nawet wtedy, gdy kredyt został spłacony kilka lat temu. Niestety, przepisy przewidują istotne ograniczenie czasowe. Zgodnie z art. 45 ust. 5 Ustawy o kredycie konsumenckim1 uprawnienie do złożenia oświadczenia o zastosowaniu sankcji wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy kredytu.
W przypadku kredytu spłaconego „lata temu” (tj. ponad rok wcześniej) droga do sankcji jest więc zamknięta. Skorzystanie z instytucji, jaką stanowi sankcja kredytu darmowego, wymaga złożenia oświadczenia w przewidzianym terminie. Jeśli minął rok od spłaty kredytu, sąd nie uwzględni sankcji, chyba że konsument dochował wymaganego terminu.
Warto podkreślić, że rok liczymy od tzw. wykonania umowy, czyli momentu, w którym obie strony wykonały swoje główne obowiązki wynikające z umowy. Przyjmuje się, że termin roczny biegnie od dnia całkowitej spłaty kredytu. Dzięki temu nawet jeżeli kredyt został zaciągnięty kilka lat wcześniej, liczy się data jego całkowitej spłaty – od tego dnia konsument ma rok na reakcję. Jeśli zatem ostatnią ratę wpłacił mniej niż 12 miesięcy temu, sankcja wciąż może być zastosowana. Jeżeli jednak spłata nastąpiła dawniej, uprawnienie wygasło i nie można już skutecznie żądać uznania kredytu za darmowy.
Kluczowy termin: tylko rok na złożenie oświadczenia
Ustawa przewiduje krótki, zawity termin jednego roku na skorzystanie z omawianego uprawnienia. W tym czasie konsument musi złożyć kredytodawcy pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. To kluczowy krok – bez tego oświadczenia sankcja nie zadziała. Należy to zrobić na piśmie (np. wysyłając list polecony do banku) z jednoznacznym oświadczeniem o skorzystaniu z sankcji (powołując się na art. 45 ustawy). W piśmie warto wskazać numer umowy kredytu i zażądać rozliczenia go tak, jakby od początku był “darmowy” (zwrot pobranych odsetek i opłat lub zaliczenie ich na poczet kapitału).
Termin jednego roku liczony jest od dnia wykonania umowy kredytu, czyli najczęściej od dnia spłaty całości zobowiązania przez konsumenta. Jeżeli kredyt nadal jest spłacany (umowa jeszcze trwa), wówczas termin roczny jeszcze nie zaczął biegu – można więc złożyć oświadczenie w dowolnym momencie trwania umowy, a najpóźniej w ciągu roku po jej zakończeniu. Natomiast gdy kredyt został już spłacony, zegar zaczął tykać. Po upływie 12 miesięcy od spłaty prawo do złożenia oświadczenia definitywnie wygasa.
Dlatego nie wolno zwlekać – jeśli w umowie występują uchybienia, należy jak najszybciej (nie później niż w rok od spłaty) wysłać oświadczenie o sankcji.
