Kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

25/02/2025

Czas czytania: 5 minut

25/02/2025

Czas czytania: 5 minut

Sankcja kredytu darmowego to uprawnienie konsumenta do spłacenia wyłącznie pożyczonego kapitału – bez odsetek i kosztów – jeśli kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne. W tym wpisie wyjaśniamy, kiedy można skorzystać z sankcji kredytu darmowego oraz jakie warunki należy spełnić.

Co dokładniej może zyskać konsument korzystając z sankcji kredytu darmowego?

Dzięki zastosowaniu sankcji kredytu darmowego konsument odnosi wymierne korzyści finansowe. Kredytobiorca spłaca wtedy tylko pożyczony kapitał, bez naliczonych odsetek, prowizji, czy innych opłat przewidzianych umową. Jeśli zdążył już zapłacić bankowi jakieś odsetki lub prowizje przed skorzystaniem z sankcji, ma prawo żądać ich zwrotu. Innymi słowy, kredyt staje się dla klienta całkowicie bezpłatny – oddaje on tylko to, co pożyczył, bez „nadwyżek” dla banku. Wyjątkiem są ewentualne koszty ustanowienia zabezpieczenia kredytu (np. opłata za wpis hipoteki), które konsument nadal musi ponieść, jeśli były przewidziane w umowie, ale poza tym wszystkie inne koszty zostają anulowane.

Przykład: Konsument pożyczył 20 000 zł, a zgodnie z umową miał oddać łącznie 28 000 zł (wliczając odsetki i prowizje). Dzięki sankcji kredytu darmowego odda tylko 20 000 zł kapitału. Jeżeli wcześniej zapłacił już część odsetek, bank będzie musiał je zwrócić.

Jakie kredyty kwalifikują się do sankcji?

Sankcja kredytu darmowego dotyczy wyłącznie kredytów spełniających definicję kredytu konsumenckiego. Są to wszelkie umowy kredytu lub pożyczki zawierane z konsumentem (osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej) do kwoty 255 550 zł (lub równowartości w walucie obcej). Zaliczają się tu m.in. kredyty gotówkowe, pożyczki ratalne (np. w sklepach), karty kredytowe czy tzw. chwilówki oferowane przez firmy pożyczkowe. Należy przy tym pamiętać, że sankcja kredytu darmowego nie obejmuje kredytów hipotecznych ani innych zobowiązań wyłączonych spod Ustawy o kredycie konsumenckim¹ – w szczególności nie dotyczy pożyczek powyżej 255 550 zł ani (co do zasady) kredytów zabezpieczonych hipoteką.

Kiedy SKD może dotyczyć kredytów hipotecznych przeczytasz tutaj.

Potrzebujesz wsparcia we własnej sprawie?

Umów się na spotkanie

Pozostaw swój numer telefonu. Oddzwonimy w celu ustalenia dogodnego terminu

Najczęstsze błędy banków w umowach

Możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego pojawia się tylko wtedy, gdy bank lub pożyczkodawca popełnił określone uchybienie przy zawieraniu umowy. Do najczęstszych naruszeń uprawniających konsumenta do takiej sankcji należą:

Brak formy pisemnej umowy: Kredyt konsumencki powinien być udzielony na piśmie (lub innym trwałym nośniku). Jeśli bank udzielił kredytu bez pisemnej umowy (np. tylko ustnie albo przez telefon, bez późniejszego potwierdzenia dokumentem), narusza to art. 29 ust. 1 ustawy – i daje podstawę do sankcji.
Niepełne informacje w umowie: Ustawa wymaga, aby umowa kredytowa zawierała wiele istotnych danych, m.in. strony umowy, kwotę i rodzaj kredytu, zasady i terminy spłaty, oprocentowanie i warunki jego zmiany, całkowitą kwotę do zapłaty, wysokość RRSO, informacje o prawie do odstąpienia i wcześniejszej spłaty. Pominięcie któregokolwiek z tych elementów – na przykład brak podania RRSO lub harmonogramu spłaty – jest poważnym naruszeniem mogącym skutkować sankcją kredytu darmowego.
Błędnie podana RRSO lub niejasne koszty: Podanie nieprawidłowej RRSO (np. zaniżonej) albo nieczytelne przedstawienie kosztów kredytu również traktowane jest jak brak wymaganej informacji. Orzecznictwo (w tym wyrok TSUE z 2025 r.) potwierdza, że takie uchybienia pozbawiają konsumenta możliwości rzetelnej oceny kosztu kredytu, co uzasadnia zastosowanie sankcji.
Przekroczenie limitu kosztów pozaodsetkowych: Prawo określa maksymalne dopuszczalne koszty pozaodsetkowe kredytu (prowizje, opłaty przygotowawcze, ubezpieczenia itp.). Jeżeli bank lub firma pożyczkowa naliczy konsumentowi opłaty wyższe niż dozwolone (wynikające z art. 36a–36c ustawy), konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego.
Zbyt wysokie odsetki za opóźnienie: Umowa nie może przewidywać odsetek karnych ani opłat za opóźnienie wyższych, niż maksymalne odsetki za opóźnienie określone w przepisach. Jeśli w umowie wpisano zawyżone odsetki za zwłokę lub nadmierne opłaty windykacyjne (naruszając art. 33a ustawy), również powstaje prawo do sankcji.

Kiedy warto skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Z punktu widzenia konsumenta warto sięgnąć po sankcję kredytu darmowego za każdym razem, gdy istnieją do tego podstawy prawne. Innymi słowy, jeśli w umowie kredytowej występują uchybienia opisane powyżej, skorzystanie z sankcji pozwoli nam uniknąć płacenia wysokich odsetek czy prowizji. Możliwość ta przekłada się na realne oszczędności – przy dużym kredycie konsumenckim mogą one sięgać nawet dziesiątek tysięcy złotych, które pozostałyby w kieszeni kredytobiorcy zamiast trafić do banku. Co istotne, z sankcji można skorzystać nawet po spłaceniu kredytu: konsument ma rok od dnia spłaty ostatniej raty na zgłoszenie swojego uprawnienia i żądanie zwrotu zapłaconych kosztów. Aktualne orzecznictwo sądowe (w tym wspomniane orzeczenie TSUE z 2025 r.) potwierdza, że sankcja kredytu darmowego skutecznie chroni konsumenta nawet w przypadku pozornie niewielkich uchybień ze strony banku. Dlatego odpowiedź na pytanie, kiedy warto skorzystać z sankcji kredytu darmowego, brzmi: zawsze, gdy tylko kredytodawca nie dopełnił swoich ustawowych obowiązków.

Masz sprawę, którą chcesz omówić?

Porozmawiajmy o Twojej sytuacji

Zgłoś chęć rozmowy. Zamów konsultację telefoniczną

Jak w praktyce skorzystać z sankcji kredytu darmowego?

Aby móc realnie skorzystać z sankcji kredytu darmowego, konsument powinien wykonać kilka kroków:

Analiza umowy –dokładne sprawdzenie umowy kredytowej (samodzielnie lub z pomocą specjalisty), czy zawiera wszystkie wymagane elementy i czy nie ma w niej błędów opisanych wyżej.
Złożenie oświadczenia – przygotowanie pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji (powołując się na art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim) i dostarczenie go kredytodawcy (np. wysyłając list polecony z potwierdzeniem odbioru).
Rozliczenie kredytu – po otrzymaniu oświadczenia bank powinien odpowiednio przeliczyć zobowiązanie. Jeśli kredyt jest w trakcie spłaty, kolejne raty powinny obejmować już tylko pozostały kapitał bez odsetek. Jeśli kredyt został spłacony w części lub w całości, w oświadczeniu można zażądać zwrotu wszystkich nienależnie pobranych odsetek i opłat (najlepiej wyznaczając termin na zwrot).
Ewentualny spór z bankiem – należy liczyć się z tym, że kredytodawca może nie zgodzić się ze stanowiskiem o wadliwości umowy. W razie odmowy uznania sankcji pozostaje droga sądowa.

^{1. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1362).) ↩}

Autor wpisu:

Picture of Mariusz Krzyżanowski<br><font color="#C39E3A"; size=4> adwokat</font><br><br>

Mariusz Krzyżanowski
adwokat

Niniejsza publikacja została opracowana z najwyższą starannością, jednak niektóre informacje przedstawiono w sposób skrócony. W związku z tym artykuł ma wyłącznie charakter poglądowy, a zawarte w nim treści nie mogą zastępować pełnej i szczegółowej analizy danego zagadnienia. Kancelaria Adwokacka Mariusz Krzyżanowski nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty wynikające z działań podjętych lub zaniechanych na podstawie niniejszej publikacji. W celu omówienia indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu i podjęcia współpracy.